کمخونی علل مختلفی می تواند داشته باشد. یکی از دلایل آن کمبود عنصر آهن در بدن است. علاوه بر درمان دارویی ومکمل یاری توجه به نکات زیر در بهبود وضعیت بیمار و درمان کمخونی اهمیت به سزایی دارد.در درمان کمخونی فقرآهن به نکات زیر توجه شود:

• در برنامه غذایی خود از غلات و حبوبات جوانه زده  و حتی الامکان گوشت و مرغ وجگر و سایر منابع غذایی حاوی آهن استفاده کنید.مصرف غلات و حبوبات جوانه زده باعث افزایش جذب آهن به میزان حداقل دوبرابر می شود.
• همراه با غذا، سالاد حاوی گوجه فرنگی،کاهو،کلم ،فلفل سبزدلمه ای و لیموترش یا سبزی های تازه(سبزی خوردن) ویتامین ث هستند استفاده کنید.
• با اضافه کردن مقدار کمی گوشت به غذاهای گیاهی (مثل سویا) جذب آهن آن را افزایش دهید.
• از نوشیدن چای،قهوه،و دم کرده های گیاهی یک ساعت قبل و یک تا دوساعت بعد از صرف غذا خودداری کنید.
• روزانه بیش از سه فنجان چای مصرف نکنید.چای حتما کمرنگ باشد.
• از نان هایی استفاده کنید که در تهیه آنها جوش شیرین به کار نرفته است. وجود جوش شیرین در نان سبب کاهش جذب آهن غذا می شود.
• در میان وعده ها ازانواع خشکبار (برگه هلو،آلو،زردآلو،توت خشک،انجیرخشک،کشمش ،خرما)و انواع مغزها (گردو،بادام، فندق،پسته)که از منابع خوب آهن هستند،استفاده کنید.
• از مصرف شیرهمراه با غذا خودداری کنید چون کلسیم شیر از جذب آهن غذا جلوگیری می کند.مصرف ماست همراه با غذا به دلیل وجود اسیدلاکتیک که افزایش دهنده جذب آهن است، بلامانع است.
• اسید مالیک و اسید تارتاریک موجود در هویج،سیب زمینی،چغندر،کدو تنبل،گوجه فرنگی،کلم پیچ و شلغم ،اسیدسیتریک و اسید آسکوربیک موجود در سبزیجات و میوه ها بویژه مرکبات سبب افزایش جذب آهن می شوند.
• برای کاهش عوارض گوارشی ناشی از مصرف قرص آهن مانند تهوع، درد معده و یا استفراغ توصیه می شود قرص آهن را پس از غذا میل کنید.
• مکمل آهن را با چای،قهوه،و یا شیر مصرف نکنید چون میزان جذب آهن به میزان زیادی کاهش می یابد.
• اگر قرص آهن را نمی توانید تحمل کنید بهتر است مقدار آن را نصف کرده و در2 نوبت میل کنید تا معده عادت کند.بعد از چند روز می توانید قرص آهن را در یک دوز بخورید.
• کودکان زیر 2سال همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا 2سالگی طبق توصیه پزشک از قطره آهن استفاده نمایند.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر آنمی فقرآهن هستند؟

• کودکان زیر 6سال
• زنان سنین باروری(به علت عادت ماهیانه،بارداری و شیردهی)
• نوجوانان به ویژه دختران نوجوان(به علت جهش رشد دوران بلوغ و شروع عادت ماهیانه)
• افرادی که آنمی فقرآهن دارند و در گروه های ذکرشده در بالا نیستند باید از نظر خونریزی های مزمن و پنهان بررسی شوند.
• کمخونی در سالمندان از نوع کمبود ویتامین های گروه ب بویژه ب12 است  و کمتر آنمی فقرآهن در این گروه دیده شده است.

سنا سنجری - کارشناس نغذیه و رژیم درمانی 

واحد تغذیه مرکز بهداشت شهرستان کرمان